van Hoogstraten Bildnis Ferdinand Graf von Werdenberg

In een van de schilderijen van Samuel van Hoogstraten is in de achtergrond een schilderij van Ter Borch opgenomen. Heb daar eerder over geschreven. Nu viel mij de laatste tijd op dat ik nog weinig werken van Hoogstraten was tegen gekomen. Maar gisteren was het dan toch zover. In het Rijksmuseum hangt nu tijdens de tentoonstelling High Society een portret van Ferdinand-Graf-von-Werdenberg.

Van wie? Volgens de RKD is hij chamberlain to Ferdinand III in Vienna. Een chamberlain (kamerheer of kamerling) is een functie aan het hof van een vorstelijk persoon. Aanvankelijk was een kamerheer verantwoordelijk voor de vorstelijke (slaap)kamer, maar geleidelijk aan werd het een erefunctie die als gunstbewijs werd verleend aan edelen en ten slotte ook aan burgers. De praktische taken van de kamerheer in de vorstelijke huishouding waren inmiddels overgenomen door een kamerdienaar, kamerjonker, valet of kamenier.

SK C 5 CustomDan de vraag waarin Hoogstraten Rembrandt na aapt. Samuel van Hoogstraten (1627-1678) kwam uit Dordrecht en studeerde bij Rembrandt in de periode dat hij aan de "Nachtwacht" werkte. De inspiratie van de "Nachtwacht" is ook duidelijk leesbaar in het portret "Ferdinand, graaf van Werdenberg", bijvoorbeeld zijn uitgestrekte rechterhand, precies zoals die van de leider in de "Nachtwacht", Frans Banning Cocq. Ondanks dat het effect hetzelfde is (de hand komt als het ware uit het schilderij naar voren) is de hand bij Hoogstraten iets meer gedraaid.

Rembrandt staat bekend om het hanteren van donker- en lichteffecten in zijn schilderijen. Dit was nieuw in de 17e eeuw. Ter Borch schijnt ook kennis genomen te hebben van deze ontwikkelingen. Overigens zoals zovelen. Verder... de persoon die naast de leider in de Nachtwacht staat is luitenant Willem van Ruytenburgh. Hij is de broer van Anna van Ruytenburgh. Ter Borch maakt een portret van haar en zij staat ook afgebeeld met haar man Adriaen Pauw bij aankomst van echtpaar in Munster. SK C 54 Custompauwruitenburg